🔊 Kliknij dowolny francuski tekst, żeby go usłyszeć.

Praca i kariera — francuski B1/B2

Dział 1 · B1

Travail et carrière : décrocher le bon postePraca i kariera: jak zdobyć właściwe stanowisko

Czego nauczysz się w tym dziale

  • Opowiedzieć po francusku o swojej ścieżce zawodowej i uzasadnić chęć zmiany pracy podczas rozmowy kwalifikacyjnej.
  • Rozumieć i negocjować warunki zatrudnienia: CDI/CDD, période d'essai, convention collective, prétentions salariales, prime, télétravail.
  • Poprawnie tworzyć subjonctif présent (formy regularne i nieregularne) i stosować go po il faut que, vouloir que, tenir à ce que, bien que, pour que, avant que.
  • Odróżniać konstrukcję z bezokolicznikiem (ten sam podmiot) od que + subjonctif (dwa różne podmioty) i unikać kalki *Je veux que je…*.
  • Używać autentycznych kolokacji zawodowych (décrocher un poste, faire ses preuves, prendre ses marques, revenir vers quelqu'un) zamiast tłumaczeń z polskiego.

Dialog — Rozmowa kwalifikacyjna

Claire (DRH)Bonjour Madame Kowalska, installez-vous. Je vous présente Thomas Lemoine, qui dirige l'équipe pour laquelle nous recrutons.Dzień dobry, pani Kowalska, proszę usiąść. Przedstawiam pani pana Thomasa Lemoine'a, który kieruje zespołem, do którego rekrutujemy.
Marta (candidate)Bonjour, enchantée. Merci de m'avoir reçue si rapidement.Dzień dobry, bardzo mi miło. Dziękuję, że przyjęli mnie państwo tak szybko.
ThomasC'est nous qui vous remercions. Votre CV a retenu notre attention : cinq ans dans la logistique, c'est exactement le profil que nous recherchons.To my dziękujemy. Pani CV zwróciło naszą uwagę: pięć lat w logistyce to dokładnie ten profil, którego szukamy.
ClaireAvant d'aller plus loin, j'aimerais que vous nous parliez un peu de votre parcours. Qu'est-ce qui vous a poussée à quitter votre poste actuel ?Zanim przejdziemy dalej, chciałabym, żeby opowiedziała nam pani trochę o swojej ścieżce zawodowej. Co skłoniło panią do odejścia z obecnego stanowiska?
MartaJ'ai beaucoup appris là où je suis, mais j'ai un peu fait le tour de mon poste : je fais le même travail depuis trois ans. J'aimerais que mes responsabilités évoluent et surtout qu'on me confie un vrai projet d'équipe.Wiele się nauczyłam w obecnym miejscu pracy, ale trochę wyczerpałam możliwości tego stanowiska: od trzech lat robię to samo. Chciałabym, żeby poszerzył się zakres moich obowiązków, a przede wszystkim żeby powierzono mi prawdziwy projekt zespołowy.
ThomasJustement, le poste demande beaucoup d'autonomie. Bien que l'équipe soit très soudée, chacun gère son portefeuille de clients sans qu'on soit constamment derrière lui.No właśnie, to stanowisko wymaga dużej samodzielności. Chociaż zespół jest bardzo zgrany, każdy prowadzi swój portfel klientów i nikt mu stale nie stoi nad głową.
ClaireUne question classique, mais nécessaire : quelles sont vos prétentions salariales ?Klasyczne pytanie, ale musi paść: jakie są pani oczekiwania finansowe?
MartaD'après ce que j'ai vu sur le marché, je vise entre 42 000 et 45 000 euros brut par an. Cela dit, je reste ouverte à la discussion, en fonction des avantages.Sądząc po tym, co widziałam na rynku, myślę o kwocie 42 000–45 000 euro brutto rocznie. Przy czym pozostaję otwarta na rozmowę — wiele zależy od benefitów.
ThomasNous sommes dans cette fourchette, oui. À cela s'ajoutent une prime annuelle, deux jours de télétravail par semaine et des titres-restaurant.Tak, mieścimy się w tych widełkach. Do tego dochodzi roczna premia, dwa dni pracy zdalnej w tygodniu i bony obiadowe.
MartaC'est intéressant. Une précision, tout de même : s'agit-il d'un CDI ou d'un CDD ?To brzmi interesująco. Chciałabym tylko dopytać: czy chodzi o umowę na czas nieokreślony (CDI), czy określony (CDD)?
ClaireUn CDI, avec une période d'essai de quatre mois renouvelable une fois, comme le prévoit notre convention collective. Il est important que vous le sachiez dès maintenant.CDI, z czteromiesięcznym okresem próbnym, jednokrotnie odnawialnym, zgodnie z naszym układem zbiorowym. Ważne, żeby wiedziała pani o tym już teraz.
MartaCela me convient tout à fait. J'ai une question à mon tour : qu'attendez-vous de la personne recrutée pendant les six premiers mois ?To mi całkowicie odpowiada. Ja z kolei mam pytanie: czego oczekują państwo od nowo zatrudnionej osoby przez pierwszych sześć miesięcy?
ThomasQu'elle prenne ses marques, qu'elle connaisse nos outils sur le bout des doigts et qu'elle propose au moins une amélioration concrète. Rien d'irréaliste.Żeby się wdrożyła, poznała nasze narzędzia od podszewki i zaproponowała przynajmniej jedno konkretne usprawnienie. Nic nierealnego.
ClaireNous revenons vers vous avant vendredi, quelle que soit notre décision. Il faut simplement que vous nous envoyiez vos références d'ici demain soir.Odezwiemy się do pani przed piątkiem, niezależnie od naszej decyzji. Musi nam pani tylko przesłać referencje do jutrzejszego wieczora.
MartaEntendu, je vous les envoie ce soir. Merci encore du temps que vous m'avez accordé.Oczywiście, wyślę je państwu jeszcze dziś wieczorem. Jeszcze raz dziękuję za poświęcony mi czas.

Słownictwo

FrançaisPolski
le postestanowisko (pracy)occuper / décrocher un poste ; un poste à pourvoir = stanowisko do obsadzenia, wakat
l'entretien d'embauche (m.)rozmowa kwalifikacyjnapasser un entretien = odbyć rozmowę (passer nie znaczy tu „zdać")
la convention collectivebranżowy układ zbiorowy pracyustala minimalne stawki, période d'essai i préavis; numer IDCC bywa podany w ogłoszeniu
le recruteur / la recruteuserekruter / rekruterka
le CV (le curriculum vitae)CV, życioryswymowa [se-ve]; envoyer / déposer / mettre à jour son CV
la lettre de motivationlist motywacyjny
la candidaturekandydatura, aplikacjaposer sa candidature ; une candidature spontanée = aplikacja niezamawiana
l'offre d'emploi (f.)oferta pracy, ogłoszenie o pracy
postuleraplikować, składać podaniepostuler à / pour un poste, postuler chez Airbus — nigdy *postuler un poste*
embaucherzatrudnićrzeczownik: l'embauche (f.); przeciwieństwo: licencier
le parcours (professionnel)ścieżka zawodowa, przebieg karieryretracer son parcours = opowiedzieć o swojej drodze zawodowej
les compétences (f., l.mn.)kompetencje, umiejętności
la formationszkolenie; wykształceniedwa znaczenia: suivre une formation (szkolenie) / ma formation initiale (wykształcenie)
le stagestaż, praktykiuwaga: to nie „scena" (la scène); le/la stagiaire = stażysta(ka)
le contrat de travailumowa o pracę
le CDI (contrat à durée indéterminée)umowa na czas nieokreślonywe Francji warunek wynajmu mieszkania i kredytu; w ogłoszeniach: un CDI hors période d'essai
le CDD (contrat à durée déterminée)umowa na czas określony
la période d'essaiokres próbnyrenouvelable une fois = jednokrotnie odnawialny; dla cadre'a maksymalnie 4 miesiące
le préavisokres wypowiedzeniaun préavis de trois mois ; respecter son préavis
la démissionodejście z pracy z własnej woli, wypowiedzeniedémissionner ; ≠ être licencié (zostać zwolnionym)
le licenciementzwolnienie przez pracodawcęlicencier = zwolnić z pracy; „licencjat" to la licence
le salaire brut / netwynagrodzenie brutto / nettowe Francji podaje się zwykle salaire brut annuel (roczne brutto)
les prétentions salariales (f., l.mn.)oczekiwania finansowe kandydatanic wspólnego z polskimi „pretensjami"
la fourchette (de salaire)widełki płacoweêtre dans la fourchette = mieścić się w widełkach
la primepremiatoucher une prime ; une prime de fin d'année
l'augmentation (f.)podwyżkademander / obtenir une augmentation (de salaire)
le télétravailpraca zdalnafaire du télétravail / télétravailler ; deux jours de télétravail par semaine
les titres-restaurant (m., l.mn.)bony (karty) obiadowepotocznie les tickets-restaurant lub les tickets-resto
le service des ressources humaines (les RH)dział kadr, HRwymowa skrótu: [er-asz]; le DRH / la DRH = dyrektor(ka) HR
le chômagebezrobocieêtre au chômage = być bezrobotnym; toucher le chômage = pobierać zasiłek

Wyrażenia i kolokacje

WyrażenieZnaczenie
décrocher un poste / un entretienzdobyć posadę / wywalczyć zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną (dosł. „zdjąć z haczyka")
avoir le profil recherchépasować profilem, być dokładnie tym, kogo szukają
retenir l'attention du recruteurzwrócić uwagę rekrutera (o CV, o kandydaturze)
faire le tour de son postewyczerpać możliwości swojego stanowiska, nie mieć się już na nim czego nauczyć
faire ses preuvessprawdzić się, pokazać, na co cię stać (zwłaszcza w okresie próbnym)
prendre ses marqueswdrożyć się, rozeznać się w nowym miejscu
gravir les échelonspiąć się po szczeblach kariery
toucher un salaire / une primedostawać pensję / premię (o faktycznym wpływie pieniędzy na konto; oficjalnie percevoir, znacznie rzadziej recevoir)
mettre à jour son CVzaktualizować CV
donner sa démission (potocznie : poser sa dém')złożyć wypowiedzenie z własnej inicjatywy
faire le point (sur un dossier, sur sa carrière)podsumować sytuację, ustalić, na czym stoimy
revenir vers quelqu'un : « Nous revenons vers vous avant vendredi. »odezwać się do kogoś z odpowiedzią (standardowa formuła rekrutera)

Gramatyka

Subjonctif présent — po wyrażeniach woli, konieczności i emocji

Le subjonctif présent : formation et emplois

Subjonctif to nie czas, tylko tryb — francuski sposób na powiedzenie, że coś jest chciane, konieczne, wątpliwe albo emocjonalnie oceniane, a nie po prostu stwierdzone jako fakt. Polskim odpowiednikiem jest najczęściej „żeby / aby + czasownik": Je veux que tu viennes = Chcę, żebyś przyszedł. Jeśli w polskim zdaniu naturalnie pojawia się „żeby", po francusku niemal zawsze będzie que + subjonctif.

Najważniejsza pułapka dla Polaka to reguła dwóch podmiotów. Po polsku można powiedzieć zarówno „Chcę wyjść wcześniej", jak i „Chcę, żebym wyszedł wcześniej" — po francusku to drugie jest błędem. Gdy podmiot zdania głównego i podrzędnego jest TEN SAM, obowiązuje bezokolicznik: Je veux partir plus tôt. Gdy podmioty są RÓŻNE — que + subjonctif: Je veux que tu partes plus tôt. Tak samo działa il faut (Il faut partir maintenant = trzeba wyjść, ogólnie / Il faut que tu partes maintenant = trzeba, żebyś TY wyszedł) oraz pary avant de / avant que, pour / pour que, sans / sans que, à condition de / à condition que, afin de / afin que.

Formy tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej czasu présent: bierzemy ils parlent → odcinamy -ent → doklejamy -e, -es, -e, -ions, -iez, -ent. Formy nous i vous wyglądają wtedy dokładnie jak imparfait (que nous prenions, que vous preniez) — to nie pomyłka, tylko cecha subjonctif; wyjątkiem jest tylko pięć czasowników, które i tu mają własne tematy: soyons, ayons, fassions, puissions, sachions. Czasowniki „dwutematowe" (prendre, venir, boire, devoir, recevoir) mają temat od ils dla je/tu/il/ils i temat od nous dla nous/vous: que je prenne, ale que nous prenions. Kilka najczęstszych czasowników jest po prostu nieregularnych — être, avoir, aller, faire, pouvoir, savoir, vouloir, falloir — i to właśnie one wracają w mowie najczęściej, więc warto znać je na pamięć.

Subjonctif stawiamy po: woli i prośbie (vouloir que, souhaiter que, aimer que, demander que, exiger que, préférer que, tenir à ce que, s'attendre à ce que), konieczności i ocenie (il faut que, il vaut mieux que, il est important / essentiel / normal / dommage que), emocjach (je suis content / ravi / désolé / surpris que, ça m'énerve que), wątpliwości i zaprzeczonej opinii (je ne pense pas que, je ne crois pas que, douter que) oraz po spójnikach: bien que, quoique (chociaż), pour que, afin que (żeby), avant que, jusqu'à ce que, sans que, à condition que, à moins que, a także w konstrukcji quel que soit / quelle que soit. Po avant que, à moins que i de peur que można spotkać tzw. ne explétif (avant que tu ne prennes ta décision) — to nie przeczenie, tylko element stylu starannego.

Uwaga na wyjątki, które łamią intuicję. Espérer que łączy się z indicatif (J'espère qu'il viendra — mimo że po polsku „mam nadzieję, że przyjdzie"). Penser que i croire que + indicatif, ale w przeczeniu i w pytaniu z inwersją zwykle subjonctif: Je ne pense pas qu'il vienne. Podobnie: il me semble que + indicatif, ale il semble que + subjonctif; après que w normie językowej wymaga indicatif (choć Francuzi w mowie i tak często wstawiają tam subjonctif). I rzecz ostatnia: subjonctif présent nie rozróżnia teraźniejszości i przyszłości — jednej formy używamy do obu (Il faut que tu partes maintenant / demain).

Bezokolicznik que je que tu qu'il / elle que nous que vous qu'ils / elles
parlerparleparlesparleparlionsparliezparlent
finirfinissefinissesfinissefinissionsfinissiezfinissent
prendreprenneprennesprenneprenionspreniezprennent
venirvienneviennesviennevenionsveniezviennent
envoyerenvoieenvoiesenvoieenvoyionsenvoyiezenvoient
êtresoissoissoitsoyonssoyezsoient
avoiraieaiesaitayonsayezaient
allerailleaillesailleallionsalliezaillent
fairefassefassesfassefassionsfassiezfassent
pouvoirpuissepuissespuissepuissionspuissiezpuissent
savoirsachesachessachesachionssachiezsachent
vouloirveuilleveuillesveuillevoulionsvouliezveuillent
falloir——faille———
Il faut que vous envoyiez votre candidature avant vendredi.Trzeba, żeby wysłali państwo swoją kandydaturę przed piątkiem.
Le directeur veut que nous soyons plus autonomes sur ce dossier.Dyrektor chce, żebyśmy byli bardziej samodzielni w tej sprawie.
Bien que le salaire soit correct, l'ambiance me pèse.Chociaż pensja jest przyzwoita, atmosfera mnie przytłacza.
La direction tient à ce que chacun fasse ses preuves pendant la période d'essai.Kierownictwu zależy na tym, żeby każdy sprawdził się w okresie próbnym.
Nous formons les nouveaux pour qu'ils prennent leurs marques rapidement.Szkolimy nowych, żeby szybko się wdrożyli.
Je ne pense pas qu'elle veuille démissionner avant d'avoir obtenu son augmentation.Nie sądzę, żeby chciała odejść z pracy, zanim dostanie podwyżkę.
C'est dommage que tu ne puisses pas venir à l'entretien de lundi.Szkoda, że nie możesz przyjść na poniedziałkową rozmowę.
J'espère que tu auras une augmentation cette année.Mam nadzieję, że dostaniesz w tym roku podwyżkę. (uwaga: po espérer que — tryb oznajmujący!)
Il faudrait que je mette à jour mon CV avant de postuler.Powinienem zaktualizować CV, zanim zacznę aplikować. (il faut que + osoba → subjonctif; ten sam podmiot → avant de + bezokolicznik)
Nous revenons vers vous, quelle que soit notre décision.Odezwiemy się do państwa, niezależnie od naszej decyzji.

Ćwiczenie — uzupełnij

Wpisz poprawną formę i naciśnij Enter — sprawdzi się od razu. Akcenty warto pisać, ale odpowiedź bez nich też zaliczymy (pokażemy poprawny zapis).

1.Il faut que tu (finir) ta lettre de motivation avant ce soir.Trzeba, żebyś skończył list motywacyjny do wieczora.
2.Le responsable tient à ce que nous (être) plus disponibles pour les clients.Kierownikowi zależy na tym, żebyśmy byli bardziej dostępni dla klientów.
3.Bien que l'entreprise (être) en pleine croissance, elle recrute très peu.Chociaż firma szybko się rozwija, rekrutuje bardzo niewiele osób.
4.Je ne pense pas qu'il (vouloir) démissionner du jour au lendemain.Nie sądzę, żeby chciał odejść z pracy z dnia na dzień.
5.Il est essentiel que vous (savoir) vous présenter en deux minutes.Konieczne jest, żeby umiał się pan przedstawić w dwie minuty.
6.Nous organisons une formation d'intégration pour que chacun (pouvoir) prendre ses marques rapidement.Organizujemy szkolenie wdrożeniowe, żeby każdy mógł się szybko zadomowić.
7.C'est dommage que tu n' (avoir) pas plus d'expérience dans la vente.Szkoda, że nie masz większego doświadczenia w sprzedaży.
8.Mon chef exige que je (faire) un compte rendu chaque vendredi.Mój szef wymaga, żebym co piątek sporządzał sprawozdanie.
9.Il faudrait que nous (faire) le point sur ton évolution dans l'équipe.Powinniśmy omówić twój rozwój w zespole.
10.J'espère que le recruteur me (rappeler) avant vendredi.Mam nadzieję, że rekruter oddzwoni do mnie przed piątkiem. (uwaga: po espérer que — tryb oznajmujący, tu futur simple)
11.Avant que tu (prendre) ta décision, parlons du salaire et des avantages.Zanim podejmiesz decyzję, porozmawiajmy o pensji i benefitach. (po avant que można dodać tzw. ne explétif, które nic nie przeczy)
12.Renseigne-toi sur la convention collective avant de (signer) ton contrat.Dowiedz się, jaki układ zbiorowy cię obowiązuje, zanim podpiszesz umowę. (ten sam podmiot → avant de + bezokolicznik)
13.Il vaut mieux que vous (envoyer) vos références dès aujourd'hui.Lepiej, żeby wysłał pan swoje referencje już dziś.
14.Le poste demande de l'autonomie, sans qu'on (être) constamment derrière vous.To stanowisko wymaga samodzielności — nikt nie będzie panu stale stał nad głową.

Ćwiczenie — przetłumacz na francuski

Napisz zdanie po francusku i naciśnij Enter. Dopuszczamy naturalne warianty — liczy się sens i poprawna struktura.

1.Trzeba, żebyś zaktualizował swoje CV, zanim wyślesz kandydaturę.
2.Szef chce, żebyśmy pracowali zdalnie tylko dwa dni w tygodniu.
3.Chociaż nie mam dużego doświadczenia, mam profil, którego szukają.
4.Nie sądzę, żeby ta oferta pracy była jeszcze aktualna.
5.Będzie pan musiał się sprawdzić w okresie próbnym, zanim powierzą panu zespół.
6.Szkoda, że to tylko umowa na czas określony.
7.Zanim złożysz wypowiedzenie, sprawdź długość swojego okresu wypowiedzenia.
8.Dostaniesz roczną premię pod warunkiem, że zrealizujesz swoje cele.

Quiz

Uzupełnij: « Il faut que vous ___ vos références demain. »

Po il faut que obowiązkowo subjonctif. Forma dla vous powstaje od ils envoient → envoi- + końcówka -iez, stąd envoyiez (wygląda jak imparfait — to normalne). Envoyez to présent lub impératif, a enverrez to futur simple.

Które zdanie jest poprawne?

Gdy podmiot zdania głównego i podrzędnego jest ten sam (ja chcę / ja wychodzę), francuski wymaga bezokolicznika, a nie konstrukcji z que. *Je veux que je parte* to typowa kalka z polskiego „chcę, żebym…".

Po którym wyrażeniu NIE stawiamy subjonctif?

Espérer que łączy się z trybem oznajmującym: J'espère qu'il viendra / qu'il a réussi. To wyjątek, który myli Polaków, bo po polsku mówimy „mam nadzieję, że…", a tuż obok stoi bardzo bliskie znaczeniowo souhaiter que, które subjonctif już wymaga.

« Elle a décroché un poste chez L'Oréal » znaczy:

Décrocher dosłownie znaczy „zdjąć z haczyka", ale w kontekście pracy to potoczne „zdobyć, załapać się na": décrocher un poste, un entretien, un contrat, un client.

Wybierz poprawną formę: « Bien que l'équipe ___ très soudée, chacun travaille en autonomie. »

Bien que (chociaż) zawsze wymaga subjonctif — to jeden z najczęściej testowanych spójników. Subjonctif présent od être dla il/elle to soit. Uwaga: bardzo bliskie znaczeniowo même si łączy się z indicatif (même si l'équipe est soudée).

Rekruter pyta: « Quelles sont vos prétentions salariales ? ». Chodzi o:

Les prétentions salariales nie mają nic wspólnego z polskimi „pretensjami" — to kwota, jakiej oczekujesz. Odpowiada się zwykle widełkami: « Je vise une fourchette entre 42 et 45 K€ brut annuel. »

Którym zdaniem francuski rekruter naturalnie zakończy rozmowę?

Revenir vers quelqu'un to utarta formuła zawodowa: „odezwiemy się". Retourner i rentrer znaczą fizyczny powrót (do miejsca, do domu) i w tym kontekście brzmią jak dosłowne tłumaczenie z obcego języka.

Wymowa — powiedz na głos

Posłuchaj wzoru, potem powiedz zdanie. Mikrofon oceni je słowo po słowie (zielone = dobrze wymówione).

Merci de m'avoir reçue si rapidement, je suis ravie d'échanger avec vous.
Il faut que je mette à jour mon CV avant de postuler à cette offre.
Bien que le salaire soit correct, je cherche surtout plus de responsabilités.
Quelles sont les possibilités d'évolution au sein de l'entreprise ?
Je vise une fourchette entre 42 et 45 K€ brut annuel, mais je reste ouverte à la discussion.
Nous revenons vers vous avant la fin de la semaine, quelle que soit notre décision.

Francja w praktyce

CDI — francuski paszport społeczny (i kilka słów, bez których nie zrozumiesz ogłoszenia)

We Francji rodzaj umowy znaczy o wiele więcej niż w Polsce. CDI (contrat à durée indéterminée) to nie tylko forma zatrudnienia, lecz dowód wiarygodności: bez niego trudno wynająć mieszkanie (właściciele wprost żądają „un CDI hors période d'essai", czyli umowy po zakończonym okresie próbnym), dostać kredyt, a czasem nawet abonament telefoniczny. Dlatego francuski kandydat bardzo często pyta „C'est un CDI ou un CDD ?", zanim zapyta o pensję — i nikogo to nie dziwi.

Drugi filar to la convention collective — branżowy układ zbiorowy pracy. To on, a nie sama firma, ustala minimalne stawki, dodatki, długość okresu próbnego i wypowiedzenia. Pracodawca może zaproponować więcej, niż przewiduje kodeks pracy, nigdy mniej; numer układu (IDCC) bywa podany w ogłoszeniu. Jeśli rekruter mówi „selon la convention", warto dopytać, o który układ chodzi.

Statut cadre to odpowiednik kadry specjalistyczno-kierowniczej. Cadre zwykle nie rozlicza się z 35 godzin tygodniowo, tylko z liczby dni przepracowanych w roku (le forfait jours); w zamian dostaje dodatkowe dni wolne RTT i płaci wyższe składki emerytalne. Okres próbny cadre'a trwa maksymalnie 4 miesiące i jest jednokrotnie odnawialny — stąd zdanie Claire w dialogu. Ustawowe minimum urlopu to 5 tygodni (25 jours ouvrés), a wiele firm dorzuca do tego RTT.

Bardzo francuska instytucja to la rupture conventionnelle: rozstanie za porozumieniem stron, po którym pracownik zachowuje prawo do zasiłku — przy zwykłej démission zwykle go traci. To dziś jedna z najczęstszych dróg wyjścia z pracy; usłyszysz tę nazwę w każdej rozmowie o zmianie posady.

Drobiazgi, które robią różnicę: urząd pracy nazywa się od 2024 r. France Travail (dawniej Pôle emploi); pensje podaje się najczęściej rocznie i w kwocie brutto („38 K€ brut annuel", czyli około 3 170 € miesięcznie brutto); ze współczesnych francuskich CV znikają zdjęcie, wiek i stan cywilny — ze względu na przepisy antydyskryminacyjne; a negocjowanie widełek (la fourchette) jest normą i nie uchodzi za brak taktu.

Czytanka — prawdziwa historia

Le premier échelon a disparu

Dowiesz się, dlaczego we Francji bezrobocie młodych sięgnęło 21,6 procent i czy winna jest naprawdę sztuczna inteligencja, czy raczej zamrożone rekrutacje.

Quarante-cinq candidats pour un seul poste. C'est la moyenne mesurée en avril 2026 par le cabinet iCIMS, qui a analysé 243 millions de candidatures. Un mois plus tôt, ils étaient quarante-deux. Et beaucoup de ces annonces, pourtant classées « junior », réclament déjà trois ans d'expérience.

En France, les chiffres sont tombés le 7 août. Au deuxième trimestre 2026, le chômage atteint 8,3 %, son plus haut niveau depuis le troisième trimestre 2020. Chez les 15-24 ans, il grimpe à 21,6 %, soit 2,5 points de plus en un an. Le taux d'emploi des jeunes, lui, recule à 33,8 %. Autrement dit : la porte d'entrée du marché du travail se referme plus vite que les autres.

Une explication domine les conversations : l'intelligence artificielle. Une étude de l'université Stanford, révisée le 12 août 2026, a comparé des métiers très exposés aux outils d'IA et des métiers qui le sont peu. Chez les 22-25 ans, l'emploi dans les métiers exposés est désormais 19 % en dessous de ce qu'il aurait dû être. Les auteurs ne décrivent pas un effondrement général, mais un trou précis, situé au premier échelon. Or ce premier échelon, ce sont justement les tâches que la machine exécute vite : résumer, trier, rédiger un brouillon, vérifier des données.

Plusieurs économistes ne sont pas convaincus. Une étude de la London School of Economics, publiée en mai 2026, affirme que le télétravail prédit mieux que l'IA la baisse des embauches de débutants : former quelqu'un à distance coûte cher, donc les entreprises préfèrent un profil déjà autonome. S'y ajoutent l'inflation des diplômes et une stratégie devenue courante : on ne licencie pas, mais on n'embauche plus. Dans cette lecture, l'IA serait moins une cause qu'un alibi commode.

Les deux camps se rejoignent pourtant sur un point : les entreprises ont cessé de payer l'apprentissage. « L'IA doit agir comme un signal pour rééquilibrer nos méthodes, et non comme un prétexte pour battre en retraite », résume Amandine Reitz, d'iCIMS Europe. Ceux qui s'en sortent ont un réseau, une alternance ou une compétence de terrain que l'écran ne remplace pas. Les autres acceptent un poste en dessous de leur diplôme : aux États-Unis, 42,5 % des jeunes diplômés qui travaillent sont dans ce cas.

Reste une question que personne ne tranche. Si plus aucune entreprise ne forme de débutants, il faudra bien que quelqu'un explique d'où viendront les experts de 2035.

Słownictwo z tekstu
  • une candidature — zgłoszenie o pracę, aplikacja
  • une annonce (d'emploi) — ogłoszenie o pracę
  • réclamer — wymagać, domagać się
  • le taux d'emploi — wskaźnik zatrudnienia
  • une embauche — przyjęcie do pracy, zatrudnienie
  • un débutant — osoba początkująca, bez doświadczenia
  • un échelon — szczebel (kariery, drabiny)
  • un brouillon — szkic, brudnopis
  • trier — sortować, segregować
  • exposé à — narażony na, wystawiony na
  • un effondrement — załamanie, zapaść
  • l'inflation des diplômes (f.) — inflacja dyplomów
  • licencier — zwalniać z pracy
  • un alibi — wymówka, alibi
  • une alternance — nauka dualna (szkoła lub studia plus praca w firmie)
  • trancher — rozstrzygnąć, przeciąć spór
  • se refermer — zamykać się z powrotem

Sprawdź, ile zrozumiałeś. Kliknij odpowiedź.

Que montrent les chiffres français publiés le 7 août 2026 ?

Bezrobocie ogólne wzrosło do 8,3 procent, ale wśród 15-24 lat aż o 2,5 punktu w rok, do 21,6 procent. Do tego wskaźnik zatrudnienia młodych spadł do 33,8 procent.

Que dit exactement l'étude de Stanford ?

Autorzy wyraźnie nie mówią o powszechnym załamaniu, lecz o dziurze na pierwszym szczeblu: zatrudnienie 22-25-latków w zawodach narażonych na IA jest o 19 procent niższe, niż powinno być.

Pourquoi le télétravail pourrait-il expliquer la baisse des embauches de débutants ?

Według badania LSE zdalne wdrożenie i nadzorowanie juniora kosztuje firmę więcej, więc woli ona kandydata, który jest już samodzielny. Chodzi o koszt nauki, a nie o likwidację etatów.

Que signifie « on ne licencie pas, mais on n'embauche plus » ?

To strategia zamrożenia: nikogo się nie zwalnia, ale też nie tworzy nowych wakatów. A właśnie nowe wakaty są zwykle drzwiami dla debiutantów.

Quelle inquiétude la dernière phrase du texte exprime-t-elle ?

Autor pyta, skąd w 2035 roku wezmą się doświadczeni specjaliści, skoro dziś firmy przestały finansować naukę zawodu na pierwszym szczeblu.

Porozmawiaj o tym
  1. W Polsce bezrobocie jest niskie, ale wielu absolwentów i tak pracuje poniżej swoich kwalifikacji. Znasz takie przypadki w swoim otoczeniu i co je twoim zdaniem powoduje?
  2. Gdybyś prowadził dziś firmę w Polsce, zatrudniłbyś juniora, którego trzeba uczyć rok, czy osobę z trzyletnim doświadczeniem za wyraźnie wyższą pensję? Uzasadnij wybór.
  3. Francuska alternance łączy szkołę lub studia z regularną pracą w firmie. Czy polskie uczelnie i szkoły branżowe dają porównywalne wejście na rynek pracy, czy raczej nie?

Zadanie końcowe — zaaplikuj i odegraj rozmowę

1) MAIL (pisemnie, 120–150 słów). Odpowiedz po francusku na ogłoszenie: „Responsable logistique (H/F) — CDI, Lyon, 42–46 K€ brut annuel, 2 jours de télétravail". W mailu: przedstaw się i powiedz, skąd znasz ofertę; streść swój parcours w dwóch zdaniach; wyjaśnij, dlaczego chcesz zmienić pracę; zapytaj o okres próbny i benefity. Wymagania językowe: minimum cztery zdania z subjonctif, w tym jedno po il faut que lub il est important que i jedno po bien que; minimum pięć wyrażeń z listy w tym dziale (np. avoir le profil recherché, faire ses preuves, prendre ses marques). Zakończ formułą: „Dans l'attente de votre réponse, je vous prie d'agréer, Madame, Monsieur, mes salutations distinguées." 2) PITCH (na głos, 60 sekund). Nagraj się telefonem, odpowiadając na „Parlez-moi de vous": parcours → compétences → motivation → jedno pytanie do rekrutera. Odsłuchaj nagranie i policz, ile razy zawahałeś się przy formie subjonctif — te czasowniki wypisz i przećwicz, korzystając z tabeli. 3) SCENKA (w parze lub sam za dwie osoby). Odegraj negocjację warunków: kandydat prosi o 3 000 € więcej rocznie i trzeci dzień pracy zdalnej, rekruter proponuje w zamian premię roczną i skrócenie okresu próbnego. Każda strona musi użyć co najmniej dwóch zdań z subjonctif („Il faudrait que…", „Je comprends que vous vouliez…", „À condition que…"). 4) KONTROLA. Ułóż pięć pytań, które sam zadasz rekruterowi na koniec rozmowy — po francusku, każde o innej konstrukcji gramatycznej (jedno z est-ce que, jedno z inwersją, jedno pośrednie typu „J'aimerais savoir si…"). Sprawdź w tekście o francuskich realiach, czy któreś z nich dotyczy convention collective, statut cadre albo RTT — jeśli nie, dopisz szóste.