Technologia i praca zdalna — francuski B1/B2
Technologies, numérique et travail à distanceTechnologie, cyfryzacja i praca zdalna
Czego nauczysz się w tym dziale
- Rozmawiać po francusku o wdrażaniu narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji w firmie — argumentować, wyrażać zastrzeżenia i stawiać warunki.
- Tworzyć poprawną stronę bierną we wszystkich czasach i trybach, z uzgodnieniem imiesłowu i właściwym przyimkiem przed sprawcą (par / de).
- Świadomie wybierać między stroną bierną, « on » i formą zaimkową tam, gdzie polski użyłby „się" lub formy bezosobowej — i unikać błędu typu *je suis dit.
- Używać konstrukcji se faire / se voir + bezokolicznik do opisania tego, co komuś zrobiono (włamano się, odmówiono, zwolniono).
- Opanować słownictwo ochrony danych i pracy zdalnej: RODO, szyfrowanie, hosting, nadzór, prawo do bycia offline — i napisać w tym rejestrze mail służbowy.
Dialog — „Zapewniają nas, że…" — narada w sprawie wdrożenia asystenta AI
Słownictwo
| Français | Polski |
|---|---|
| le numérique | cyfryzacja, sektor / świat cyfrowyrzeczownik: „les métiers du numérique" = zawody branży IT; jako przymiotnik: une signature numérique |
| le télétravail | praca zdalnatélétravailler (czasownik), un télétravailleur / une télétravailleuse; „être en télétravail" = pracować zdalnie |
| la visioconférence | wideokonferencjaw mowie prawie zawsze skracane do „la visio": on se voit en visio |
| déployer | wdrożyć, rozmieścić (oprogramowanie, narzędzie)le déploiement = wdrożenie; futur: on déploiera |
| le prestataire | usługodawca, firma zewnętrzna, podwykonawcanie mylić z „la prestation" = świadczenie / występ; częste: un prestataire externe |
| les données (f. pl.) | danerodzaj żeński i praktycznie zawsze w liczbie mnogiej: des données personnelles |
| traiter des données | przetwarzać danestąd „le traitement des données" = przetwarzanie danych (termin z RODO) |
| le chiffrement | szyfrowanieun chiffrement de bout en bout = szyfrowanie end-to-end |
| chiffrer | zaszyfrowaćuwaga: „chiffrer" znaczy też wycenić, oszacować kwotowo (chiffrer un devis); odszyfrować = déchiffrer |
| la sauvegarde | kopia zapasowa, backupw IT = backup, a nie „ochrona"; sauvegarder un fichier = zapisać plik |
| le mot de passe | hasłol. mn.: des mots de passe; „un gestionnaire de mots de passe" = menedżer haseł |
| la mise en production | wdrożenie produkcyjne, uruchomienie na środowisku docelowymmettre en production; w slangu IT skrót „la prod" |
| l'hébergement (m.) | hosting, przechowywanie (danych, strony)un hébergeur = firma hostingowa |
| héberger | hostować, przechowywać na serwerzeto samo słowo znaczy „przenocować kogoś u siebie" — kontekst rozstrzyga |
| le mouchard | szpieg, donosiciel; w IT: program szpiegującypotoczne i wyraźnie pejoratywne — świetne w dyskusji o monitoringu pracowników |
| le dispositif | system, mechanizm, urządzenie, zestaw środkównie „dyspozycja": un dispositif de surveillance = system nadzoru |
| la surveillance | nadzór, inwigilacjaczasownik: surveiller quelqu'un; „être sous surveillance" = być pod obserwacją |
| le suivi d'activité | monitorowanie aktywności (pracownika)„le suivi" ogólnie = śledzenie postępów, prowadzenie sprawy: assurer le suivi d'un dossier |
| la vie privée | prywatność, życie prywatne„le respect de la vie privée" = poszanowanie prywatności — stały zwrot prawniczy |
| le RGPD | RODORèglement général sur la protection des données; wymawiane literami: erre-gé-pé-dé |
| l'intelligence artificielle (f.) | sztuczna inteligencjaskrót „l'IA" (wymowa: i-a) jest w użyciu równie częsty jak pełna nazwa |
| une faille de sécurité | luka bezpieczeństwa„combler une faille" = załatać lukę |
| le piratage | włamanie, hakowanie; też piractwo (treści)pirater un compte = włamać się na konto; un pirate informatique = haker |
| le journal de connexion | log, dziennik połączeńczęstsze niż angielskie „log"; l. mn.: des journaux de connexion |
| la charge mentale | obciążenie psychiczne, ciągłe „noszenie zadań w głowie"modne i bardzo obecne w debacie o pracy zdalnej |
| le fuseau horaire | strefa czasowaprzydatne w pracy rozproszonej: on n'est pas dans le même fuseau horaire |
| la panne | awariaêtre en panne = nie działać; tomber en panne = zepsuć się |
| paramétrer | skonfigurować, poustawiać (opcje)les paramètres = ustawienia; uwaga na akcent w odmianie: je paramètre, ça se paramètre |
| l'interface (f.) | interfejsrodzaj ŻEŃSKI: une interface intuitive |
| le compte rendu | protokół, sprawozdanie (ze spotkania)l. mn.: des comptes rendus; „faire le compte rendu d'une réunion" |
Wyrażenia i kolokacje
| Wyrażenie | Znaczenie |
|---|---|
| faire une réunion en visio | zrobić spotkanie online (na wideokonferencji) — „la visio" to codzienny skrót od „visioconférence" |
| travailler en présentiel | pracować stacjonarnie, na miejscu w biurze (przeciwieństwo: à distance) |
| avoir voix au chapitre | mieć coś do powiedzenia, mieć realny wpływ na decyzję (bez rodzajnika przed „voix") |
| lire un document en diagonale | przeczytać coś pobieżnie, przelecieć wzrokiem, „po łebkach" |
| avoir quelque chose noir sur blanc | mieć coś czarno na białym, na piśmie |
| un chiffrement de bout en bout | szyfrowanie end-to-end (od nadawcy do odbiorcy) |
| le droit à la déconnexion | prawo do bycia offline po godzinach pracy (realne pojęcie francuskiego prawa pracy) |
| la fracture numérique | wykluczenie cyfrowe, przepaść cyfrowa między tymi, którzy radzą sobie z technologią, a resztą |
| Mon ordinateur a planté. | Komputer mi się zawiesił / padł. („planter" o sprzęcie i programach — bardzo częste) |
| être scotché à son écran | nie odklejać się od ekranu, gapić się w niego bez przerwy |
| prendre la main sur un ordinateur à distance | przejąć zdalnie kontrolę nad czyimś komputerem (np. dział IT) |
| essuyer les plâtres d'un nouveau logiciel | być królikiem doświadczalnym, testować na sobie pierwszą, niedopracowaną wersję |
Gramatyka
Strona bierna i jej zamienniki: « on » oraz forma zaimkowa
Le passif et ses substituts : « on » et la forme pronominale de sens passif
**Budowa.** Strona bierna to être + participe passé, a imiesłów ZAWSZE uzgadnia się w rodzaju i liczbie z podmiotem: *La décision a été prise*, *Les données sont stockées*. Czas gramatyczny niesie czasownik être, a nie imiesłów — dlatego „jest wdrażany" = *est déployé*, „został wdrożony" = *a été déployé*, „zostanie wdrożony" = *sera déployé*, „zostałby wdrożony" = *serait déployé*. W passé composé pojawiają się dwa imiesłowy z rzędu (*a été prise*) i tak ma być — Polacy często gubią wtedy „été".
**Kto wykonał czynność (le complément d'agent).** Domyślnie wprowadza go **par**: *Le rapport a été rédigé par Sonia*. Po czasownikach wyrażających uczucie, stan lub towarzyszenie (respecter, aimer, apprécier, estimer, connaître, accompagner, suivre, entourer, précéder) częstszy jest **de**: *Elle est respectée de toute l'équipe*, *un dossier accompagné de trois annexes*. Najczęściej jednak sprawcy w ogóle się nie podaje — i to jest normalny, dobry francuski.
**Największa pułapka dla Polaka: bierna tylko od czasowników z dopełnieniem bliższym.** Polskie zdania bezosobowe „Powiedziano mi", „Poradzono nam", „Odmówiono jej", „Zadzwoniono do niego" NIE mają francuskiego odpowiednika biernego, bo dire à, conseiller à, refuser à, demander à, téléphoner à, permettre à rządzą dopełnieniem dalszym. Gwiazdka oznacza formę niepoprawną: *je suis dit, *il est téléphoné, *on m'est demandé. Jedyne dobre rozwiązanie to **On m'a dit…, On nous a conseillé…, On lui a refusé…** Do zapamiętania jako wyjątki: obéir, désobéir i pardonner mogą mimo wszystko tworzyć stronę bierną (*Vous serez pardonné*).
**« On » — główny zamiennik biernej.** Francuski używa strony biernej znacznie rzadziej niż polski. W mowie potocznej i w prasie „on" wypiera passif zawsze, gdy sprawca jest nieznany, ogólny albo oczywisty: *On a annoncé la nouvelle ce matin* brzmi naturalniej niż *La nouvelle a été annoncée ce matin* (obie formy są poprawne; ta druga jest bardziej oficjalna, typowa dla komunikatów i maili służbowych). Uwaga na zgodność: czasownik po „on" stoi w 3. os. l. poj., ale przymiotnik i imiesłów uzgadniają się według znaczenia — *On est tous fatigués*, *On a été prévenues*.
**Forma zaimkowa o znaczeniu biernym (se + czasownik)** odpowiada polskiemu „się" w zdaniach ogólnych: *Ce logiciel s'installe en deux clics*, *Ces données ne se conservent pas plus de trente jours*, *Ça ne se dit plus*. Podmiot jest zwykle nieżywotny, a mowa o właściwości, regule lub zwyczaju — nie o jednorazowym zdarzeniu z konkretnym sprawcą. Na poziomie B2 dochodzą dwie bardzo produktywne konstrukcje: **se faire + bezokolicznik** (*Il s'est fait pirater son compte* — padł ofiarą) i **se voir + bezokolicznik** (*Elle s'est vu refuser l'accès* — odmówiono jej). Obie pozwalają wybrnąć z sytuacji, w których klasyczna bierna jest niemożliwa. Imiesłów pozostaje w nich NIEODMIENNY: „fait" nigdy nie uzgadnia się przed bezokolicznikiem, a w *s'est vu refuser* zaimek „se" jest dopełnieniem dalszym (odmówiono komuś czegoś).
| Czas / tryb | Strona czynna | Strona bierna | Polskie znaczenie |
|---|---|---|---|
| Présent | On déploie l'outil. | L'outil est déployé. | Narzędzie jest wdrażane. |
| Passé composé | On a déployé l'outil. | L'outil a été déployé. | Narzędzie zostało wdrożone. |
| Imparfait | On déployait l'outil. | L'outil était déployé. | Narzędzie było (wtedy) wdrażane. |
| Plus-que-parfait | On avait déployé l'outil. | L'outil avait été déployé. | Narzędzie zostało wdrożone (wcześniej). |
| Futur simple | On déploiera l'outil. | L'outil sera déployé. | Narzędzie zostanie wdrożone. |
| Conditionnel présent | On déploierait l'outil. | L'outil serait déployé. | Narzędzie zostałoby wdrożone. |
| Conditionnel passé | On aurait déployé l'outil. | L'outil aurait été déployé. | Narzędzie zostałoby (już) wdrożone. |
| Subjonctif présent | … qu'on déploie l'outil | … que l'outil soit déployé | …żeby narzędzie zostało wdrożone |
| Infinitif | déployer l'outil | être déployé | zostać wdrożonym |
Ćwiczenie — uzupełnij
Wpisz poprawną formę i naciśnij Enter — sprawdzi się od razu. Akcenty warto pisać, ale odpowiedź bez nich też zaliczymy (pokażemy poprawny zapis).
Ćwiczenie — przetłumacz na francuski
Napisz zdanie po francusku i naciśnij Enter. Dopuszczamy naturalne warianty — liczy się sens i poprawna struktura.
Quiz
Czasownik „dire à quelqu'un" ma dopełnienie DALSZE, więc osoba nie może zostać podmiotem strony biernej. Polskie „Powiedziano mi" oddajemy przez „On m'a dit…". Forma *je suis dit to jeden z najczęstszych błędów Polaków.
To forma zaimkowa o znaczeniu biernym (odpowiednik polskiego „się instalują"), opisująca ogólną właściwość. Czasownik uzgadnia się z podmiotem w liczbie mnogiej: ces logiciels s'installent.
Po czasownikach wyrażających uczucie lub stan (respecter, aimer, apprécier, connaître, accompagner) sprawcę wprowadza „de", a nie „par". „Par tous" nie jest błędem, ale „respecté de tous" to utrwalona, naturalna kolokacja.
Konstrukcja „se faire + bezokolicznik" ma sens bierny z odcieniem „paść ofiarą": il s'est fait pirater = włamano mu się na konto. Imiesłów „fait" przed bezokolicznikiem nigdy się nie uzgadnia, a czasownik zaimkowy odmienia się z être.
Wyrażenie wywodzi się z życia zakonnego: chodziło o prawo do zabrania głosu podczas obrad kapituły. Dziś znaczy „mieć coś do powiedzenia w danej sprawie": on n'a pas eu voix au chapitre = nie pytano nas o zdanie. Uwaga: bez rodzajnika przed „voix".
„Hier soir" wskazuje zakończone zdarzenie przeszłe, więc potrzebna jest bierna w passé composé: être w passé composé (a été) + imiesłów (envoyé). „Est envoyé" to teraźniejszość, „était envoyé" — tło lub czynność powtarzalna, a „a envoyé" to strona czynna.
„Lire en diagonale" to czytanie po przekątnej strony, czyli szybkie i powierzchowne — polskie „po łebkach". Przeciwieństwo: „lire attentivement / éplucher un contrat" (przestudiować, prześwietlić).
Wymowa — powiedz na głos
Posłuchaj wzoru, potem powiedz zdanie. Mikrofon oceni je słowo po słowie (zielone = dobrze wymówione).
Francja w praktyce
Francja cyfrowa: CNIL, prawo do bycia offline i folder « PERSONNEL »
Francja regulowała ochronę danych osobowych na długo przed RODO. Ustawa „Informatique et Libertés" z 6 stycznia 1978 r. powołała CNIL (Commission nationale de l'informatique et des libertés) — niezależny organ, który do dziś potrafi realnie przestraszyć firmy: to on w styczniu 2019 r. nałożył na Google karę 50 mln euro, jedną z pierwszych dużych europejskich sankcji na podstawie RODO (po francusku: le RGPD). W biurowej rozmowie usłyszysz po prostu « il faut faire une déclaration à la CNIL » albo « la CNIL ne laissera jamais passer ça » — warto rozumieć ten skrót bez tłumaczenia.
Druga francuska specjalność to le droit à la déconnexion — prawo do bycia offline, wpisane do kodeksu pracy ustawą z 8 sierpnia 2016 r. (obowiązuje od 1 stycznia 2017 r.). Firmy zatrudniające co najmniej 50 osób mają obowiązek negocjować z przedstawicielami załogi zasady korzystania z narzędzi cyfrowych poza godzinami pracy. W praktyce: serwery pocztowe wygaszane wieczorem, ostrzeżenie przy wysyłce maila o 23:00, zapis w regulaminie, że nikt nie musi odpowiadać w weekend. Dla Polaka pracującego z Francuzami to konkretna różnica kulturowa — mail o 21:00 nie jest tam dowodem zaangażowania, tylko nietaktem.
Trzecia rzecz zaskakuje najbardziej: pliki i wiadomości oznaczone jako « personnel » są chronione. Od głośnego wyroku Sądu Kasacyjnego w sprawie Nikon (2 października 2001 r.) przyjmuje się, że pracodawca nie może otworzyć korespondencji wyraźnie oznaczonej jako prywatna, nawet na sprzęcie służbowym; wszystko pozostałe uznaje się domyślnie za służbowe i może zostać sprawdzone. Stąd bardzo francuski nawyk zakładania na dysku firmowym folderu o nazwie « PERSONNEL ». Podobnie każdy dispositif de surveillance (kamera, monitoring aktywności) musi być wcześniej zapowiedziany pracownikom — dowody zebrane w tajemnicy zwykle nie mają przed sądem żadnej wartości.
Sama praca zdalna dostała ramy w porozumieniu międzybranżowym ANI z 26 listopada 2020 r., negocjowanym po pierwszym lockdownie: télétravail ma być co do zasady dobrowolny i oparty na porozumieniu obu stron. Na koniec ciekawostka, która tłumaczy część francuskiej dumy cyfrowej: zanim upowszechnił się internet, Francja miała Minitel — państwową sieć terminali obecnych w milionach domów od lat 80., wyłączoną dopiero 30 czerwca 2012 r.
Czytanka — prawdziwa historia
Stellantis, ou la fin annoncée du télétravail qui n'a pas eu lieu
Wiosną 2026 koncern Stellantis kazał ponad 20 tysiącom pracowników wrócić do biur na pięć dni — a pod koniec czerwca się wycofał. Zobacz, kto naprawdę wygrał ten spór.
Le 12 mars 2026, plus de 20 000 employés de bureau de Stellantis ont appris la même nouvelle : leur télétravail allait disparaître. Le constructeur automobile — Peugeot, Citroën, Fiat, Jeep — voulait ramener sur site cinq jours par semaine environ 8 500 salariés en France, 8 000 en Italie et 5 400 en Allemagne, d'ici 2027. Aux États-Unis, la date était déjà fixée : le 30 mars.
La direction a parlé d'une « priorité stratégique ». Le groupe traversait une mauvaise période et ses dirigeants étaient persuadés que les bonnes idées naissent dans les couloirs, pendant les réunions qu'on n'a pas organisées. Selon eux, une équipe dispersée décide plus lentement, et la lenteur coûte cher.
Les salariés ne l'ont pas entendu ainsi. Un sondage du syndicat CFE-CGC a montré que 90 % des personnes interrogées refusaient le retour complet au bureau. Leurs arguments étaient très concrets : les trajets, la garde des enfants, les déménagements décidés en 2021, quand tout le monde croyait que la distance ne comptait plus.
Fin juin, après trois mois de tension, Stellantis a reculé. Deux jours de télétravail par semaine restent possibles. L'entreprise n'a pas vraiment expliqué son revirement, mais le signal est clair : en Europe, une politique de présence ne s'annonce plus, elle se négocie.
Ce recul éclaire un malentendu plus large. Les journaux annoncent « la fin du télétravail » depuis trois ans, alors que les chiffres disent autre chose. D'après une enquête de l'Apec menée en décembre 2025 auprès de 2 000 cadres et 1 000 entreprises, 89 % des employeurs n'avaient rien modifié, et 94 % ne prévoyaient aucun changement pour 2026. Ce qui bouge, c'est la moyenne : environ 1,5 jour par semaine il y a trois ans, 1,3 aujourd'hui.
Il faut pourtant rappeler qui participe à ce débat. En France, un salarié sur cinq seulement peut télétravailler. Les autres — ouvriers, caissières, aides-soignantes, agents de sécurité — n'ont jamais eu le choix. À l'hôpital, à peine 5 % du personnel est concerné. La bataille des jours à la maison est donc celle d'une minorité plutôt diplômée et plutôt urbaine.
Reste la question que personne ne tranche : combien cela coûte vraiment. Un mètre carré de bureau se paie environ 450 euros par an en Île-de-France, et plus de la moitié des télétravailleurs gagnent plus d'une heure de transport par jour. Les entreprises publient rarement ce calcul. Tant qu'elles ne le feront pas, chaque retour au bureau ressemblera moins à une décision économique qu'à un acte d'autorité.
Słownictwo z tekstu
- un constructeur automobile — producent samochodów
- le télétravail — praca zdalna
- sur site — na miejscu, w siedzibie firmy
- un employé de bureau — pracownik biurowy
- la direction — zarząd, kierownictwo
- un syndicat — związek zawodowy
- un sondage — sondaż, ankieta
- un trajet — dojazd, droga do pracy
- la garde des enfants — opieka nad dziećmi
- un déménagement — przeprowadzka
- reculer — wycofać się, ustąpić
- un revirement — zwrot, nagła zmiana stanowiska
- une enquête — badanie, sondaż
- prévoir — przewidywać, planować
- une aide-soignante — opiekunka medyczna, salowa
- un agent de sécurité — pracownik ochrony
- trancher (une question) — rozstrzygnąć (kwestię)
Sprawdź, ile zrozumiałeś. Kliknij odpowiedź.
Zarząd nazwał powrót do biur „priorytetem strategicznym" w trudnym dla grupy okresie i twierdził, że dobre pomysły rodzą się w korytarzach i na nieplanowanych spotkaniach. Koszt pustych biur ani przepisy nie pojawiają się w tekście jako powód.
Po trzech miesiącach napięć i mobilizacji związkowej firma się wycofała. Ankieta CFE-CGC pokazała, że 90% badanych odrzucało pełny powrót do biura. Ani sąd, ani ceny nieruchomości nie odegrały tu roli.
Prasa od trzech lat ogłasza „koniec pracy zdalnej", ale 89% firm niczego nie zmieniło, a 94% nie planowało zmian na 2026. Spada jedynie średnia liczba dni, i to powoli.
We Francji tylko jeden pracownik na pięciu może w ogóle pracować zdalnie. Robotnicy, kasjerki, opiekunki medyczne czy ochroniarze nigdy nie mieli wyboru — w szpitalach dotyczy to ledwie 5% personelu.
Tekst kończy się uwagą, że firmy rzadko publikują rzetelny rachunek kosztów: metr biura w regionie paryskim to około 450 euro rocznie, a ponad połowa telepracowników zyskuje ponad godzinę dziennie mniej dojazdu. Bez tego rachunku powrót do biura wygląda na decyzję władzy, nie ekonomii.
Porozmawiaj o tym
- W Polsce praca zdalna została wpisana do Kodeksu pracy w 2023 roku. Czy Twoim zdaniem polski pracodawca mógłby dziś ogłosić — tak jak Stellantis — powrót do biura na pięć dni, i czy spotkałby się z podobnym oporem?
- Tekst pokazuje, że spór o pracę zdalną toczy jedna piąta zatrudnionych. Czy w Polsce widać podobny podział między pracownikami biurowymi a tymi, którzy muszą być na miejscu? Jak to wpływa na atmosferę w firmach i na debatę publiczną?
- Gdyby Twój pracodawca zabrał Ci dwa dni pracy zdalnej, ale podniósł pensję o 10%, przyjął(a)byś tę zamianę? Jak wyceniasz godzinę dojazdu?
Zadanie końcowe — mail przeciwko narzędziu do monitorowania pracowników zdalnych
SYTUACJA: Twoja firma chce zainstalować na komputerach osób pracujących zdalnie narzędzie „suivi d'activité": zrzuty ekranu co dziesięć minut i licznik aktywności klawiatury. Jako członek zespołu piszesz maila po francusku do działu HR (la direction des ressources humaines). CO NAPISAĆ (150–200 słów): 1) Uprzejmy wstęp i odniesienie do ogłoszenia projektu (np. „Le projet nous a été présenté lors de la réunion du 12 mars…"). 2) Trzy argumenty przeciw: PRAWNY — obowiązek uprzedniego poinformowania pracowników, RGPD, rola CNIL; LUDZKI — zaufanie, charge mentale, droit à la déconnexion; PRAKTYCZNY — mierzy się aktywność, a nie rezultaty. 3) Konkretna propozycja alternatywy: cele mierzalne, cotygodniowe spotkanie podsumowujące en visio, jasna definicja godzin dostępności. 4) Zamknięcie: „Je reste à votre disposition pour en discuter. Cordialement, …". WYMAGANIA JĘZYKOWE (sprawdź je punkt po punkcie przed „wysłaniem"): - minimum 4 poprawne formy strony biernej w RÓŻNYCH czasach (np. a été annoncé, sera déployé, doit être informé, que le dispositif soit encadré); - minimum 2 zdania z „on" tam, gdzie po polsku powiedziałbyś formą bezosobową („powiedziano nam", „ogłoszono"); - minimum 2 formy zaimkowe o znaczeniu biernym (ça se vérifie, ces choses-là ne se décident pas, la confiance ne se mesure pas); - co najmniej 8 słów z listy słownictwa i 2 wyrażenia z sekcji wyrażeń; - ANI RAZU form *je suis dit, *il est téléphoné, *on m'est demandé. WARIANT USTNY (3 minuty, w parze): odegrajcie scenkę z narady. Osoba A broni narzędzia (bezpieczeństwo danych, sprawiedliwy podział obciążenia, udokumentowanie pracy dla klienta), osoba B jest przeciw i musi trzy razy użyć strony biernej oraz raz konstrukcji „se voir refuser" lub „se faire + bezokolicznik". Nagraj się telefonem i odsłuchaj: czy uzgadniasz imiesłów z podmiotem (elle a été prévenue, les données ont été effacées)?